ΕΙΚΟΝΑ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΟΝΤΙΣΣΑΣ

ΕΙΚΟΝΑ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΟΝΤΙΣΣΑΣ

Η εικόνα της ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΟΝΤΙΣΣΑΣ βρίσκεται στο καθολικό της ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΟΡΟΣ και έχει ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αλλά και μία εξαίρετη ιστορία που την κάνουν γνωστή σε όλο τον κόσμο. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της είναι ότι η ΠΑΝΑΓΙΑ απεικονίζεται ολόσωμη. Ας δούμε όμως την ιστορία της εικόνας λίγο πιο αναλυτικά:

Καταρχήν η ιερά εικόνα της ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΟΝΤΙΣΣΑΣ είναι η σημαντικότερη εικόνα που διαθέτει η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΟΡΟΣ στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ. Η παράδοση θέλει η εικόνα να είναι δώρο του βυζαντινού αυτοκράτορα ΑΛΕΞΙΟΥ Α' του ΚΟΜΝΗΝΟΥ προς την μονή.

Η εικόνα είναι αντίγραφο της ψηφιδωτής εικόνας της ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΓΟΡΓΟΕΠΗΚΟΟΥ που βρισκόταν στην ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΩΡΟΣ της ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ η οποία μάλιστα χτίστηκε από τον αυτοκράτορα ΑΛΕΞΙΟ Α' τον ΚΟΜΝΗΝΟ που έκανε και την δωρεά της αντίστοιχης εικόνας στο μοναστήρι του ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ.

Η συγκεκριμένη εικόνα είναι η μοναδική φορητή εικόνα σε όλο τον ορθόδοξο κόσμο που απεικονίζει την Παναγία ολόσωμη σε στάση δέησης. Οι διαστάσεις της είναι πολύ μεγάλες. Συγκεκριμένα έχει διαστάσεις 1,96 Χ 0,76 .

Η μορφή της ΠΑΝΑΓΙΑΣ είναι γλυκύτατη και γεμάτη έλεος δίνοντας στον προσκυνητή το μήνυμα της ελπίδας, της παρηγοριάς και της ευσπλαχνίας. 

Πιο συγκεκριμένα απεικονίζεται σε στάση δεξιόστροφης δέησης στον τύπο της Αγιοσορείτισσας.

Το πρώτο θαύμα της εικόνας έχει σχέση με το χτίσιμο της μονής και την επιλογή του συγκεκριμένου χώρου στον οποίο και χτίστηκε. Η εικόνα μεταφέρθηκε στο σημείο από τους κτήτορες όταν άρχιζαν να κατασκευάζουν την μονή.Oταν χτιζόταν το αρχικό κτήριο της μονής Παντοκράτορος  οι χτίστες δεν ξεκίνησαν να χτίζουν την μονή στο σημείο που βρίσκεται σήμερα αλλά 500 περίπου μέτρα μακριά από τα σημερινά κτίρια της Mονής. Ενώ οι εργάτες έχτιζαν, η εικόνα μαζί με τα εργαλεία των οικοδόμων εξαφανίζονταν το βράδυ και όταν τα αναζητούσαν το πρωί τα ανακάλυπταν στο σημείο που βρίσκεται σήμερα η Mονή. Τα μετέφεραν στο σημείο που είχαν ξεκινήσει τα έργα αλλά για τρία συνεχόμενα βράδυα εργαλεία και εικόνα μετακινούνταν στο σημερινό σημείο της μονής. Έτσι κατάλαβαν ότι το θέλημα της Παναγίας ήταν να κτιστεί το μοναστήρι σε αυτό το σημείο, που η ίδια είχε επιλέξει και στο οποίο έβρισκαν κάθε πρωί τα εργαλεία και την εικόνα της, και όπου τελικά οικοδομήθηκε η Mονή.

Γιατί όμως ονομάστηκε η εικόνα Γερόντισσα?

Tό προσωνύμιο Γερόντισσα δόθηκε στην εικόνα πολύ αργότερα, ύστερα από ένα θαύμα της Παναγίας. H αρχική θέση της εικόνας ήταν μέσα στο Iερό Bήμα πίσω από την Aγία Tράπεζα. Την εποχή που έγινε το θαύμα ηγούμενος στην μονή ήταν καλόγερος σε πολύ μεγάλη ηλικία. Ο ηγούμενος βρίσκονταν στις τελευταίες ώρες της ζωής του, και το γνώριζε μετά την Θεία Αποκάλυψη που του έγινε, και έτσι θέλησε να κοινωνήσει προτού επιστρέψει στον Δημιουργό. Γι' αυτό το λόγο παρακάλεσε τον εφημέριο που λειτουργούσε τη συγκεκριμένη ημέρα να συντομεύσει τη Θεία Λειτουργία, ώστε να προλάβει να κοινωνήσει. O ιερομόναχος όμως δεν υπάκουσε και συνέχισε να λειτουργεί με αργό ρυθμό. Η Παναγία βλέποντας ότι με τον ρυθμό που εξελισσόταν η θεία λειτουργία δεν θα προλάβαινε ο ηγούμενος να κοινωνήσει έκανε το θαύμα. Ξαφνικά ακούστηκε από την εικόνα η φωνή της Παναγίας, η οποία πρόσταζε τον ιερομόναχο να τελειώσει γρήγορα την Θεία Λειτουργία, ώστε να προλάβει να κοινωνήσει ο ηγούμενος. 'Eτσι και έγινε. Mόλις ο Γέροντας κοινώνησε, κοιμήθηκε και εξαιτίας του περιστατικού, η εικόνα απέκτησε την προσωνυμία "Γερόντισσα".

Μετά το θαύμα η εικόνα ανακαινίσθηκε και επενδύθηκε με ασημένιο κάλυμμα, υψηλής τέχνης. Μάλιστα η παράδοση λέει ότι το ζήτησε η ίδια η Θεοτόκος με έξοδα Kωνσταντινουπολίτισσας αρχόντισσας. Tό πιθάρι που απεικονίζεται επάνω στο κάλυμμα έγινε προς ανάμνηση θαύματος που έκανε η Παναγία το 17ο αιώνα.

Ποιό ήταν το θαύμα της Παναγίας τον 17ο αιώνα?

Eκείνη την εποχή το μοναστήρι δεν είχε καθόλου λάδι και, ενώ οι ανάγκες ήταν μεγάλες, οι ελλείψεις ήταν τεράστιες με αποτέλεσμα οι μοναχοί να εγκαταλείψουν τη Mονή. O ηγούμενος προσευχόταν στην εικόνα της Παναγίας της Γερόντισσας ελπίζοντας σε κάποιο θαύμα και βοήθεια από την Θεοτόκο. Mετά τις προσευχές του ηγούμενου, ένα πρωί οι μοναχοί βγαίνοντας από τα κελλιά τους είδαν να τρέχει το λάδι από την είσοδο της αποθήκης, όπου φυλάσσονταν τα άδεια πιθάρια. 'Oταν μπήκαν μέσα είδαν ένα από τα πιθάρια, το οποίο σώζεται μέχρι σήμερα, να έχει ξεχειλίσει από το λάδι. Mέ αυτό το λάδι, του οποίου η ροή συνεχιζόταν γέμισαν όλα τα άδεια πιθάρια της αποθήκης και μόνο τότε αυτό σταμάτησε να αναβλύζει.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Οι φωτογραφίες είναι κατεβασμένες από άλλες ιστοσελίδες. Κατά την επίσκεψη μας στην μονή Παντοκράτορος ζητήσαμε άδεια να φωτογραφίσουμε την εικόνα για την παρουσίαση, αλλά οι μοναχοί ευγενικά μου ζήτησαν εάν είναι δυνατό να βρούμε από κάποιες πηγές υπάρχουσες φωτογραφίες της εικόνας διότι αποφεύγουνε για λόγους σεβασμού προς την Παναγία την φωτογράφιση της εικόνας. Απόλυτα σεβαστή η παράκλισή τους, και μάλιστα μου έκανε μεγάλη εντύπωση ότι το μοναστήρι κατανοώντας την ανάγκη για φωτογράφιση έφτιαξε ακριβές αντίγραφο της εικόνας που το έχει σε άλλο χώρο όπου και υπάρχει η δυνατότητα φωτογράφησης.

ΑΘΩΝΙΑΔΑ ΑΚΑΔΗΜΙΑ

Η ΑΘΩΝΙΑΔΑ ΣΧΟΛΗ ή ΑΘΩΝΙΑΔΑ ΑΚΑΔΗΜΙΑ είναι μία σχολή που λειτουργεί ως εκκλησιαστικό λύκειο στην Αθωνική πρωτεύουσα, στις ΚΑΡΥΕΣ. Υπάγεται εκπαιδευτικά στο Υπουργείο Εθνικής Παιδείας.

ΙΣΤΟΡΙΑ της ΑΘΩΝΙΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗΣ

Στο Άγιο Όρος με την επωνυμία «Αθωνιάδα Σχολή» λειτούργησαν κατά περιόδους διάφορες σχολές.

Στην Ι.Μ. Μεγίστης Λαύρας πρώτος ο Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης δημιουργεί σχολείο. Μέχρι και σήμερα οι μοναχοί ονομάζουν τον χώρο που γινόταν τότε τα μαθήματα «σχολείο». Οργανωμένο όμως σχολείο ιδρύεται τον 13ο αιώνα επί της δυναστείας των Παλαιολόγων στην περιοχή του κελλιού Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος με την επωνυμία «Ιβηριτική Θεολογική σχολή», η οποία και ήταν μία καθαρά Ελληνική σχολή. Τον 17ο οι ορθόδοξοι μοναχοί παρατηρούν προσπάθειες της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας να εισέλθουν στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ και να ιδρύσουν μοναστήρι και παράλληλα και σχολή. Τελικά με πολλές προσπάθειες και αγώνες οι μοναχοί ακυρώνουν τα σχέδια των ρωμαιοκαθολικών. Βλέποντας τον υπαρκτό κίνδυνο από την παπική εκκλησία το πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης ιδρύει το 1749 όταν πατριάρχης Κωνσταντινούπολης ήταν ο ΚΥΡΙΛΛΟΣ ο Ε’ την ΑΘΩΝΙΑΔΑ ΑΚΑΔΗΜΙΑ με πρωτοβουλία από τους μοναχούς της μονής Βατοπεδίου. Στεγάστηκε αρχικά σε κτίριο της ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΒΑΤΟΠΕΔΙΟΥ. Βασικός σκοπός της ίδρυσής ήταν η διάδοση της ελληνικής παιδείας παρόλη την άσχημη οικονομική κατάσταση που βρίσκονταν οι μονές του ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ την περίοδο εκείνη.

Πρώτος διευθυντής της Ακαδημίας ήταν ο ιεροδιάκονος Νέοφυτος Καυσοκαλυβίτης ο οποίος διευθύνει το σχολείο για 3 χρόνια. Μετά την παραίτηση του, το Οικουμενικό Πατριαρχείο το 1752, διορίζει διευθυντή τον Αρχιμανδρίτη του Παναγίου Τάφου Αγάπιο ο οποίος καθώς ερχόταν να αναλάβει τα καθήκοντα σφαγιάστηκε από τους Τούρκους στις 18 Αυγούστου 1752 στη Θέρμη έξω από την Θεσσαλονίκη. Τότε το πατριαρχείο αποφασίζει να διορίσει ως διευθυντή ίσως τον λαμπρότερο και σοφότερο άνθρωπο που πέρασε ποτέ από αυτή την θέση, τον διαφωτιστή κληρικό ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ως καθηγητές της σχολής δίδαξαν λαμπρά ονόματα όπως ο ΜΕΛΕΤΙΟΣ ΒΑΤΟΠΕΔΙΝΟΣ, ο ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΖΕΡΖΟΥΛΗΣ, ο ΝΕΟΦΥΤΟΣ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΗΣ, ο ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ και ο μετέπειτα Πατριάρχης Αλεξανδρείας ΚΥΠΡΙΑΝΟΣ. Τα μαθήματα που αρχικά διδάσκονταν στην σχολή ήταν:

• ΘΕΟΛΟΓΙΑ
• ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
• ΛΟΓΙΚΗ

Η Ακαδημία σύντομα απέκτησε ιδιαίτερη φήμη και προσέλκυσε μεγάλο αριθμό σπουδαστών.

Παράλληλα με τα σπουδαία ονόματα διδασκόντων, υπήρξαν και σπουδαία ονόματα που φοίτησαν στην σχολή ως μαθητές της.Μεταξύ αυτών ήταν οι:

• ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ
• ΙΩΣΗΠΟΣ ΜΟΙΣΙΟΔΑΞ
• ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΜΑΚΡΑΙΟΣ
• ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΠΑΜΠΛΕΚΗΣ
• ΓΑΒΡΙΗΛ ΚΑΛΩΝΑΣ
• ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΑΡΙΟΣ
• ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ

Μετά την παραίτηση του ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΒΟΥΛΓΑΡΗ από διευθυντή της σχολής, η Αθωνιάδα σχολή περιήλθε σε παρακμή. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο καταβάλει μεγάλες προσπάθειες για την διατήρηση σε λειτουργία την Σχολή. Αποστέλλει συνεχώς δασκάλους και διευθυντές και με εράνους συγκεντρώνει χρήματα για να το διατηρήσει.Σπουδαίοι διδάσκαλοι της προ της επαναστάσεως του 1821 περιόδου υπήρξαν ο ιεροδιάκονος Κυπριανός από την Κύπρο, ο οποίος μετέπειτα εκλέγεται Πατριάρχης Αλεξανδρείας, ο Νικόλαος Ζερζούλης, ο Αθανάσιος ο Πάριος, ο Ιωάννης Πέζαρος κ.α.

Τελικά το 1821 διέκοψε την λειτουργία της με τελευταίο διευθυντή της τον ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΦΙΛΙΠΠΙΔΗ ή ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΙΤΗΣ που είχε διοριστεί ως διευθυντής το 1804.

ΔΕΥΤΕΡΗ – ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ

Η σχολή επανιδρύθηκε το 1842 και για ένα αρχικό διάστημα λειτούργησε σε κτίριο που κτίστηκε το 1844 στις Καρυές με εράνους σε όλο τον κόσμο. Μεγάλοι ευεργέτες της εποχής εκείνης ήταν ο Ζώης Καπλάνης και ο Ευγένιος Βούλγαρης οι οποίοι με τις διαθήκες τους αφήνουν ένα σεβαστό ποσό για τη συντήρηση της Σχολής. Από το 1930 στεγάζεται στη ΙΕΡΑ ΣΚΗΤΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΑ (που σήμερα υπάγεται στην ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΒΑΤΟΠΕΔΙΟΥ) και βρίσκεται στα περίχωρα των ΚΑΡΥΩΝ σε υψόμετρο 400 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας σε μία περιοχή με παρθένα βλάστηση. Τότε ξεκινά μία νέα περίοδος για την Αθωνιάδα, όταν με απόφαση της Ι. Κοινότητας, μεταφέρεται στον εξωτερικό ξενώνα της Σκήτης του Αγ. Ανδρέα με διευθυντή τον Αρχιμανδρίτη Αθανάσιο Παντοκρατορινό, πτυχιούχο της Θεολογίας, μια φωτισμένη αγιορείτικη φυσιογνωμία με βαθειά γνώση των νομικών και με διοικητικά προσόντα. Όμως, παραμένει διευθυντής  μόνο για 1 έτος. Διάδοχος του είναι ο Αρχιμανδρίτης Ιωακείμ Ιβηρίτης που και αυτός διευθύνει τη Σχολή για ένα έτος. Εκτός από τους σπουδαίους διευθυντές διδάσκουν ως εκπαιδευτικό προσωπικό και μεγάλοι άνδρες. Τέτοιοι είναι ο Βαρθολομαίος Κουτλουμουσιανός, ο Δανιήλ Παντοκρατορινός, ο Χριστόφορος Προδρομίτης, ο Χρυσόστομος Λαυριώτης, ο Ιωάσαφ Λαυριώτης κ.α.

Λειτουργεί μέχρι σήμερα υπό τη σκέπη της Ιεράς Κοινότητος, με μία μόνο διακοπή λόγω του ελληνοϊταλικού πολέμου της γερμανικής κατοχής και του εμφυλίου πολέμου μεταξύ των ετών 1940 έως και το 1953. Στις 3 Οκτωβρίου του 1953 επαναλειτουργεί με διευθυντή της τον Αρχιμανδρίτη Ναθαναήλ Λαυριώτου τον μετέπειτα μητροπολίτη Κώου.

Τα τελευταία χρόνια, η Σχολή παρέχει δευτεροβάθμια εκπαίδευση, δηλαδή διαθέτει γυμνάσιο και λύκειο. Από το 2001 ως το 2008 η σχολή δεν έχει σχολάρχη και διευθύνεται χάριν στις φιλότιμες προσπάθειες αποφοίτων καθηγητών καθώς και άλλων αξιόλογων προσωπικοτήτων του εκπαιδευτικού χώρου. Σήμερα, νέος διευθυντής της σχολής είναι ο Αρχιμανδρίτης Ιερόθεος Ζαχαρής (απόφοιτος της Αθωνιάδας) και καθηγητής Θεολογίας της Μέσης Εκπαίδευσης.

Οι μαθητές της είναι οικότροφοι αφού φιλοξενούνται δωρεάν από την σχολή και ζουν κοινοβιακά. Διατίθενται όλες οι απαραίτητες ευκολίες για την διαβίωση τους, όπως πλυντήρια, στεγνωτήρια, γήπεδα για αθλήματα, επιτραπέζια παιχνίδια, βιβλία από την σύγχρονη βιβλιοθήκη της, αίθουσα πληροφορικής κ.α. Διδάσκονται ό,τι και οι μαθητές των δημοσίων γυμνασίων και λυκείων αλλά και επιπλέον τα εξής μαθήματα:

1. Εκκλησιαστική μουσική
2. Αγιογραφία
3. Λειτουργική
4. Τελετουργική
5. Αγιορείτικη Ιστορία
6. Ερμηνεία Ευαγγελικών Περικοπών και Πατερικών Κειμένων
7. Ηθική

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΘΩΝΙΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗΣ

• Παρεκκλήσιο αφιερωμένο στους πέντε αγίους της Σχολής.
• Αίθουσες διδασκαλίας
• Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών
• Αίθουσα πολλαπλών χρήσεων
• Αίθουσα Πληροφορικής
• Γραφεία (Διευθυντή,Υποδιευθυντή και των Εκπαιδευτικών)
• Βιβλιοθήκη (περιέχει περίπου πέντε χιλιάδες βιβλία, ηλεκτρονικούς υπολογιστές
• προς χρήση από τους μελετητές κλπ.).
• Αθλητικούς χώρους (γήπεδα ποδοσφαίρου, μπάσκετ και βόλεϋ).
• Αίθουσα ψυχαγωγίας
• Κοιτώνες
• Τράπεζα Αγιογραφημένη από τους μαθητές
• Κουζίνα
• Κοινόχρηστους χώρους (πλυντήριο, αποθήκες τροφίμων και εξοπλισμού)
• Ιατρείο

ΚΑΘΟΛΙΚΟ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ

ΞΕΝΑΓΗΣΗ ΣΤΟ ΙΕΡΟ ΚΕΛΛΙ ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ

ΞΕΝΑΓΗΣΗ ΣΤO ΙΕΡΟ ΚΕΛΛΙ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΓΑΛΑΤΣΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

Σε μία από τις πολλές και γεμάτες ενδιαφέρον συζητήσεις με τον πατέρα Αγάθωνα για τα μονοπάτια στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ μου ανέφερε για την γαλατσάνικη σχολή αγιογραφίας. Η αναφορά ήταν στα πλαίσια της συζήτησης για το ΙΕΡΟ ΚΕΛΙ ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ και συγκεκριμένα για τις εικόνες που έχει στο τέμπλο του ναού του.
 Την λέξη γαλατσάνικη την είχα ξανακούσει πολλές φορές από συγγενικό μου πρόσωπο και γνώριζα ότι με τον όρο γαλατσάνο εννοούνε αυτόν που προέρχεται από την Γαλάτιστα, την ορεινή κωμόπολη έξω από την Θεσσαλονίκη.

 Εγώ την γνώριζα από την πεζοπορία αφού από εκεί ξεκινούν διαδρομές για τον Ομβρενό, ένα μικρό αλλά πολύ όμορφο βουνό κοντά στην Θεσσαλονίκη (ιδιαίτερα χρήσιμο για τους πεζοπόρους της Θεσσαλονίκης στις εποχές της κρίσης).

ΓΑΛΑΤΙΣΤΑ

 Γεμάτος απορία ρωτώ τον πατέρα εάν εννοεί την Γαλάτιστα, και μου απαντά καταφατικά λέγοντας ότι η μικρή και ταπεινή Γαλάτιστα της Χαλκιδικής έχει δώσει μία από τις σημαντικότερες σχολές αγιογραφίας στην ιστορία μας, δηλαδή οι τεχνίτες της είχαν μία ιδιαίτερη τεχνοτροπία στην κατασκευή βυζαντινών αγιογραφιών που τους έχουν κάνει ιδιαίτερα ξακουστούς.

ΓΑΛΑΤΙΣΤΑ

 Έμεινα πραγματικά έκπληκτος και άρχισα να ψάχνω κυρίως στο διαδίκτυο και σε παράρτημα της δημοτικής βιβλιοθήκης για αυτήν την σχολή. Βρήκα αρκετό υλικό που βέβαια δεν είμαι ο πλέον κατάλληλος να σας το παρουσιάσω (οι σπουδές μου είναι στις φυσικές επιστήμες) και έτσι αποφάσισα να σας κάνω μία σύντομη παρουσίαση της παραπάνω σχολής. Το μόνο σίγουρο είναι ότι ένας αδαείς σαν και εμένα όταν βλέπει μία εικόνα της γαλατσάνικης σχολής αγιογραφίας τον κάνει εντύπωση τα διαφορετικά χρώματα που βλέπεις από αυτά που συνήθως έχουν οι αγιογραφίες σε εικόνες και τοίχους, και δεύτερον εάν μπορώ να το εκφράσω σωστά είναι η ζωντανότητα που έχουν οι εικόνες (νομίζεις ότι είναι παράθυρο και από πίσω αυτό που βλέπεις είναι ζωντανό) ή καλύτερα η αίσθηση της τρίτης διάστασης.
 Η γαλατσάνικη σχολή αγιογραφίας ξεκίνησε στα τέλη του 18ου αιώνα και τελείωσε στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο λόγος που ονομάζεται γαλατσάνικη είναι η κοινή καταγωγή που είχαν οι εκπρόσωποί της από την κωμόπολη της Γαλάτιστας που βρίσκεται μεταξύ της Θεσσαλονίκης και του Πολυγύρου.
 Ιδρυτής της σχολής ήταν ο μοναχός Μακάριος, που ήταν γέροντας του ΙΕΡΟΥ ΚΕΛΛΙΟΥ ΓΕΝΕΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ που βρίσκεται στις Καρυές του Αγίου Όρους γνωστό ακόμη και σήμερα για τις υπέροχες αγιογραφίες του.

ΙΕΡΟ ΚΕΛΛΙ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ στις ΚΑΡΥΕΣ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ

 Επίσης συνιδρυτές του ήταν οι τρεις ανιψιοί του και επίσης μοναχοί Βενιαμίν, Ζαχαρίας και Μακάριος Β' που τους μετέδωσε το εικονογραφικό ύφος και στυλ που είχε στα δημιουργήματά του ο θείος τους και το συνέχισαν εκείνοι με πιστότητα και αρτιότητα.

Η ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ, εικόνα από το τέμπλο του ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΓΑΛΑΤΙΣΤΑΣ. Η εικόνα δημιουργήθηκε από τον Μακάριο τον Β' έναν από τους ιδρυτές της γαλατσανικής σχολής αγιογραφίας.

 Αγιογράφησαν σε πολλά σημεία της Αθωνικής χερσονήσου, όπως καθολικά και τράπεζες μοναστηριών, κελλιά, παρεκλήσια. Επίσης πολλούς ναούς στην περιοχή της γενέτειράς του Γαλάτιστα όπως και πολλούς άλλους ναούς στον Ελλαδικό χώρο.
 Η γαλατσάνικη σχολή αγιογραφίας ήταν η τελευταία αντίσταση - το κύκνειο άσμα- της βυζαντινής τέχνης απέναντι στην αναγεννησιακή ζωγραφική και τέχνη που σιγά σιγά κατακτούσε την Ευρώπη αλλά στην συνέχεια και το νεοσύστατο Ελληνικό κράτος.

Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ, εικόνα της γαλατσάνικης σχολής αγιογραφίας που βρίσκεται στο τέμπλο του κελλιού του ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ (περιοχή ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ).

Η ΠΑΝΑΓΙΑ, εικόνα της γαλατσάνικης σχολής αγιογραφίας που βρίσκεται στο τέμπλο του κελλιού του ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ (περιοχή ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ).

Ο ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ, εικόνα της γαλατσάνικης σχολής αγιογραφίας που βρίσκεται στο τέμπλο του κελλιού του ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ (περιοχή ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ).

Ο ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ, εικόνα της γαλατσάνικης σχολής αγιογραφίας που βρίσκεται στο τέμπλο του κελλιού του ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ (περιοχή ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ).

ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ

Σε αυτή την παρουσίαση θα προσπαθήσουμε να γνωρίσουμε την βιογραφία του ΟΣΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ στον οποίο είναι το κελί αφιερωμένο που επισκεφθήκαμε τόσες φορές στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ. 

Λέγοντας καταρχήν ΟΣΙΟ, είναι επίθετο που προέρχεται από την αρχαία ελληνική γλώσσα με το οποίο χαρακτηρίζουμε τους ανθρώπους που είναι αφιερωμένοι στον θεό. Γενικά οι όσιοι στην ορθόδοξη πίστη είναι μία ξεχωριστή και σημαντική ομάδα αγίων. Πιο συγκεκριμένα πρόκειται για μοναχούς ή μοναχές ή ασκητές οι οποίοι αρνήθηκαν τις ανέσεις του κόσμου στον οποίο ζούσαν και αφοσιώθηκαν στον Ιησού Χριστό με πνευματική άσκηση και σωματική στέρηση. Έτσι ενώ οι ΜΑΡΤΥΡΕΣ δοκιμάστηκαν στο μαρτύριο του αίματος, οι ΟΣΙΟΙ δοκιμάστηκαν στο μαρτύριο της συνειδήσεως και στην συνέχεια έγιναν άγιοι.Στην ομάδα των οσίων ανήκει και ο ΟΣΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ.

Το πανέμορφο κελί του ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ.

Η επίσημη ονομασία του αγίου είναι "ΟΣΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ".

Γιορτάζει στις 12 Ιουνίου κάθε χρόνο αφού είναι σταθερή γιορτή.

Λείψανα του Αγίου βρίσκονται σε δύο μονές στον Ελλαδικό χώρο, στην ομώνυμη μονή στην Κερατέα Αττικής και στην Ιερά Μονή Λειμώνος Λέσβου.

Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ στην Κερατέα Αττικής

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΓΙΟΥ

Θεωρείτε από τους σημαντικότερους ασκητές της Ορθοδοξίας. Ασκήτεψε στις ερήμους της Αιγύπτου. Έζησε τον 4ο αιώνα μ.χ. και καταγόταν από την Περσία. Ο πατέρας του ήταν βασιλιάς της Περσίας την εποχή εκείνη. Η μητέρα του δεν μπορούσε να κάνει παιδιά και μετά από πολλές προσευχές και παρακλήσεις ο θεός ανταποκρίθηκε στις προσευχές της και έμεινε έγκυος. Αφού γεννήθηκε ο Άγιος Ονούφριος ο πατέρας του είδε όραμα με το οποίο ο θεός καλούσε τον βασιλιά να ονομάσει το παιδί του Ονούφριο και να το οδηγήσει σε συγκεκριμένο μοναστήρι στη Θηβαϊδα της Αιγύπτου. Εκείνος υπάκουσε και τέλεσε το μυστήριο της Βαπτίσεως δίνοντας στον μικρό το όνομα Ονούφριος και αμέσως μετά τον οδήγησε στο μοναστήρι. Το ταξίδι για να φτάσει από την Περσία στην Αίγυπτο ήταν μεγάλο και επίπονο. Ο πατέρας μαζί με τον γυιό συνοδεύονταν από πλήθος υπηρετών. Η παράδοση λέει ότι στην μακρινή τους πορεία τους ακολουθούσε ελαφίνα που έδινε το γάλα της στο νεογνό για να μπορεί να τρώει. Φτάνοντας στο μοναστήρι ο βασιλιάς και πατέρας του Ονούφριου συναντήθηκε με τον ηγούμενο της μονής που τον ενημέρωσε για τα γεγονότα. Εκείνος προβληματίστηκε για το παρουσία του παιδιού και το πως θα μεγαλώσει στην μονή. Τότε ο πατέρας του απάντησε ότι είναι θεία εντολή και του εξιστόρησε το γεγονός με την ελαφίνα. Η ελαφίνα αποχωρόντας ο πατέρας παρέμεινε στην περιοχή και κάθε μέρα θήλαζε τον μικρό Ονούφριο μέχρι να μεγαλώσει και να απογαλακτιστεί.Από παιδί φαινόταν η κλήση που είχε προς τον μοναχισμό. Σε νεαρή ηλικία έγινε μοναχός στο κοινοβιακό μοναστήρι στην Ερμούπολη της Θηβαϊδος όπου και διδάχθηκε στις βασικές αρχές του ορδοξου μοναχισμού, που είναι η υπακοή, η σωματική εγκράτεια, η πνευματική καθαρότητα και η ταπεινότητα. Στην διαπαιδαγώγησή του ως μοναχός βοήθησε πάρα πολύ το κοινοβιακό σύστημα της μονής. Αυτό αποτελεί την αυστηρότερη μορφή του ορθόδοξου μοναχισμού και διαμορφώθηκε από τον Άγιο Παχώμιο τον 4ο αιώνα μ.χ. στην ευρύτερη περιοχή της Αιγύπτου. Σε αυτή την μονή ο Άγιος Ονούφριος ζούσε σε μία μεγάλη λαύρα  μοναχών με το όνομα Σμαούν. Εκεί με το πέρασμα των χρόνων εξελίχθηκε σε Αββάς, δηλαδή σε πνευματικό οδηγό ή καλύτερα σε πνευματικά καταξιωμένο μοναχό.

Από τον εορτασμό του Αγίου στα Ιεροσόλυμα. Γενικά στην περιοχή της Μέσης Ανατολής τιμάται ιδιαίτερα.

 Μάλιστα την πνευματική του καθοδήγηση είχαν αναλάβει γέροντες που είχαν φτάσει στην πνευματική τελειότητα και ζούσαν σαν άγγελοι του Θεού. Μεγαλώνοντας θέλησε να γίνει ασκητής δοκιμάζοντας τις σωματικές και πνευματικές του αντοχές. Έτσι ξεκίνησε περπατώντας μόνος του στήν έρημο συναντώντας τελείως τυχαία την καλύβα του ασκητή-ερημίτη Ερμία που τον περίμενε αφού του το αποκάλυψε ο Θεός. Ο Ερμίας τον οδήγησε σε μία καλύβα που βρίσκονταν κάτω από έναν πολύ μεγάλο φοίνικα σε μία παραδεισένια τοποθεσία με νερά να τρέχουν και πουλιά να κελαηδούν. Πέρα όμως από την όμορφη περιγραφή θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι οι συνθήκες στην έρημο ήταν και είναι πολύ δύσκολες για το ανθρώπινο σώμα. Την ημέρα έχουμε πολύ υψηλές θερμοκρασίες ενώ το βράδυ η θερμοκρασία πέφτει πολύ χαμηλά και με τις εναλλαγές αυτές να ασκούν μεγάλη ταλαιπωρία και καταπόνηση. Ο Άγιος Ονούφριος τρέφονταν με χόρτα και ως ένδυμα χρησιμοποιούσε μεγάλα φύλλα από φοίνικα.Οι συνθήκες ήταν πάρα πολύ δύσκολες με αποτέλεσμα πολλές φορές ο Άγιος να μένει λιπόθυμος από την εξάντληση που του προκαλούσε η δίψα, η πείνα, η ζέστη της ημέρας και το κρύο της νύχτας. Επίσης το σώμα του ήταν πάρα πολύ ταλαιπωρημένο από την ζέστη και τον ήλιο. Αποτέλεσμα των κακουχιών ήταν πολλές φορές να λιποθυμεί. Η παράδοση λέει ότι όταν πια είχε υποφέρει σωματικά αρκετά ο Θεός για να τον βοηθήσει έστειλε άγγελο φροντίζοντας για την εξεύρεση τροφής. Μάλιστα αναφέρεται ότι δίπλα στον μεγάλο φοίνικα εμφανίσθηκε χουρμαδιά που παρήγαγε δώδεκα τσαμπιά με καρπούς ένα για κάθε μήνα του χρόνου έτσι ώστε να μπορεί ο Άγιος να τρέφεται και να διατηρείται στην ζωή. Επίσης μεγάλωσαν χορτάρια, θάμνοι και μικρά δέντρα των οποίων τα φύλλα χρησίμευαν ως τροφή. Εκεί ο Ονούφριος ασκήτεψε με μεγάλη πνευματική άσκηση αποκτώντας μεγάλη φήμη στους ασκητές της ερήμου αλλά και στους χριστιανούς της ευρύτερης περιοχής. Πολλοί ασκητές τον επισκέπτονταν ζητώντας του συμβουλές σε πνευματικά και θεολογικά ζητήματα, αλλά και την ευχή του. Εκεί ασκήτεψε για πολλά χρόνια, πιο συγκεκριμένα για εξήντα ολόκληρα χρόνια μέχρι το τέλος της ζωής του που ήρθε όταν τον επισκέφθηκε ο Αββάς Παφνούτιος. Και οι δύο ήταν μεγάλες ασκητικές μορφές. Εκείνος τον έθαψε κάτω από τον αγαπημένο του τεράστιο φοίνικα στον οποίο και πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Αυτός στην συνέχεια έγραψε και την βιογραφία του Αγίου Ονουφρίου και μάλιστα για την δικιά του ασκητική ζωή χαρακτηρίστηκε και αυτός ως Όσιος Παφνούτιος. Μάλιστα κατά την ταφή του ο Άγιος Παφνούτιος αναγκάστηκε να σχίσει στά δύο το μοναδικό χιτώνα που φορούσε ο ίδιος για να τυλίξει το σώμα του Αγίου Ονούφριου με το μισό και με το άλλο μισό να καλύψει το δικό του σώμα.

Σε γενικές γραμμές η ταπεινή και λιτή ζωή του ήταν η απόλυτη προσωποποίηση αυτών που είπε ο Απόστολος Παύλος: "Γύμναζε εαυτόν προς ευσέβειαν", δηλαδή γύναζε και συνήθιζε τον εαυτό σου στην εξάσκηση της άγιας ζωής. Μάλιστα η παράδοση λέει ότι κατάφερε στον θάνατό του να αναχωρήσει στην άλλη ζωή αχίτωνας ξεπερνώντας έτσι την εντολή του Κυρίου που είπε ότι ο έχων δύο χιτώνες να δώσει τον ένα.

Στα χωριά της Κρήτης τον ονομάζουν και Αη Ρούφνη. Η λαϊκή παράδοση λέει ότι ο Αη Ρούφνης, δηλαδή ο Άγιος Ονούφριος ρουφά τα στάχυα που έχουν τα χωράφια νωρίς το καλοκαίρι όταν οι ιδιοκτήτες τους δεν τον σέβονται και δεν σέβονται και την μνήμη του. Για αυτό το λόγο οι αγρότες στην Κρήτη στις 12 Ιουνίου δεν θερίζουν και δεν αλωνίζουν για να τιμήσουν την γιορτή του.

Εκκλησία αφιερωμένη στον ΑΓΙΟ ΟΝΟΥΦΡΙΟ στην Κρήτη.

 Επίσης είναι ο αγαπημένος άγιος των κουρέων που τον τιμούν ιδιαίτερα αφού πάντα εμφνίζεται με την χαρακτηριστική μεγάλη γενείαδα του. Τέλος θεωρείται ο προστάτης της Δικαιοσύνης, των δικαστών και των δικαζομένων.

Εκκλησία αφιερωμένη στον ΑΓΙΟ ΟΝΟΥΦΡΙΟ στην Κρήτη.

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΖΩΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ

Υπάρχει μία όμορφη ιστορία για την παιδική ηλικία του ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ που νομίζω αξίζει να αναφερθεί:

Βλέποντας την βιογραφία του γνωρίζουμε ότι ο ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ από πολύ μικρός εντάχθηκε σε μοναστήρι. Σε ηλικία λοιπόν πέντε ετών όταν πεινούσε πήγαινε στον τραπεζάρι και του ζητούσε φαγητό. Εκείνος πάντα του έδεινε ψωμί, ελιές και φρούτα. Κάποια στιγμή ο τραπεζάρης παρατήρησε ότι πολύ συχνότερα ο μικρός ζητούσε ψωμί και αμέσως μετά εξαφανιζόταν. Υπέθεσε ότι ο μικρός τάϊζε κάποιο ζωάκι. Αυτό όμως διότι συνεχιζόταν για πολύ καιρό αποφάσισε μία μέρα να τον ακολουθήσει. Τότε έκπληκτος είδε ότι ο Ονούφριος πήγαινε στο καθολικό της μονής. Βλέποντας κρυφά από το παράθυρο του ναού και είδε έκπληκτος ότι ο Ονούφριος συνομιλούσε με τον Ιησού που ήταν βρέφος στην εικόνα με την Παναγία στο τέμπλο του ναού και μάλιστα Του έδινε το ψωμί που έπαιρνε ο Ιησούς. Ο τραπεζάρης εξιστόρισε το γεγονός στους υπόλοιπους μοναχούς και ο ηγούμενος έδωσε εντολή να μην του ξαναδώσουν ψωμί και να του πουν να του δώσει ψωμί Αυτός που μέχρι χθες τον τάϊζε ο μικρός Ονούφριος. Την επόμενη μέρα ο τραπεζάρης αρνήθηκε να του δώσει ψωμί και εκείνος στεναχωρημένος πήγε στην εικόνα και εξιστόρησε τι συνέβει στον Ιησού. Τότε ο Ιησούς του έδωσε ένα ψωμί, τόσο μεγάλο που δεν μπορούσε να το κουβαλήσει. Οι μοναχοί βλέποντας τι συνέβει τον βοήθησαν να το φέρει έξω από το ναό και μάλιστα έτρωγαν από αυτό πολλές μέρες χωρίς να τελειώνει. Από τότε οι υπόλοιπο μοναχοί κατάλαβαν ότι μεγαλώνοντας ο Ονούφριος θα γίνει μεγάλος ασκητής και ορθόδοξος μοναχός.

Μιά άλλη ιστορία αναφέρεται στην συνάντηση του ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ με τον ΟΣΙΟ ΠΑΦΝΟΥΤΙΟ:

Ο ΟΣΙΟΣ ΠΑΦΝΟΥΤΙΟΣ συνάντησε τον ΑΓΙΟ ΟΝΟΥΦΡΙΟ πέρνωντας οδηγίες από τον Θεό μέσα στην τεράστια έρημο. Όταν έφτασε στο σημείο που βρισκόταν ό Άγιος Ονούφριος εκείνος του παρουσιάστηκε μπροστά του γυμνός και δασύτριχος. Το σώμα του ήταν καλυμμένο με τρίχες σαν να ήταν άγριο ζώο. Στη μέση φορούσε ζώνη από βλαστούς δέντρων. Ο ΑΓΙΟΣ ΠΑΦΝΟΥΤΙΟΣ τρόμαξε και ανέβηκε σε ένα βράχο για να προφυλαχθεί και να κρυφτεί. Ο ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ του είπε να μην φοβάται και να έρθει κοντά του. Ο ΑΓΙΟΣ ΠΑΦΝΟΥΤΙΟΣ ζήτησε να τον συγχωρέσει για την συμπεριφορά του και να του δώσει ευλογία. Αφού συζήτησαν για πολλές ώρες για θέματα θεολογικά και πίστης στο τέλος του λέει ο ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ. Ο Θεός σε έστειλε έτσι ώστε αύριο να μπορέσω να επιστρέψω στον Δημιουργό και εσύ να ενταφιάσεις το σώμα μου. Και έτσι έγινε, την επόμενη πέθανε ο ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ και τον έθαψε στην έρημο δίπλα στον μεγάλο φοίνικα.

ΑΠΟΛΥΤΙΚΙΟ

Τῆς ἐρήμου πολίτης καὶ ἐν σώματι ἄγγελος, καὶ θαυματουργὸς ἀνεδείχθης, θεοφόρε Πατὴρ ἡμῶν Ονούφριε· νηστείᾳ ἀγρυπνίᾳ προσευχῇ, οὐράνια χαρίσματα λαβών, θεραπεύεις τοὺς νοσοῦντας, καὶ τὰς ψυχὰς τῶν πίστει προστρεχόντων σοι. Δόξα τῷ δεδωκότι σοι ἰσχύν, δόξα τῷ σὲ στεφανώσαντι, δόξα τῷ ἐνεργοῦντι διὰ σοῦ πᾶσιν ἰάματα.

Τῶν Ἀγγέλων τὸν βίον ἐν σαρκὶ μιμησάμενοι, ὤφθητε ἐρήμου πολίται, καὶ χαρίτων κειμήλια, Ὀνούφριε Αἰγύπτου καλλονή, καὶ Πέτρε τῶν ἐν Ἄθῳ ὁ φωστήρ· διὰ τοῦτο τοὺς ἀγῶνας ὑμῶν ἀεί, τιμῶμεν ἀναμέλποντες· δόξα τῷ ἐνισχύσαντι ὑμᾶς, δόξα τῷ στεφανώσαντι, δόξα τῷ ἐνεργούντι δι' ὑμῶν πάσιν ἰάματα.

ΚΟΝΤΑΚΙΟ

Φῶς νοητὸν καὶ οὐράνιον, Πέτρε λαβὼν ἐν καρδίᾳ σου, τῆς ἀκηράτου Τριάδος δοχεῖον ὤφθης λαμπρότατον, καὶ χάριν τῶν θαυμάτων ἀπείληφας, κραυγάζων, Ἀλληλούϊα.