ΚΑΘΟΛΙΚΟ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ

ΞΕΝΑΓΗΣΗ ΣΤΟ ΙΕΡΟ ΚΕΛΛΙ ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ

ΞΕΝΑΓΗΣΗ ΣΤO ΙΕΡΟ ΚΕΛΛΙ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΓΑΛΑΤΣΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

Σε μία από τις πολλές και γεμάτες ενδιαφέρον συζητήσεις με τον πατέρα Αγάθωνα για τα μονοπάτια στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ μου ανέφερε για την γαλατσάνικη σχολή αγιογραφίας. Η αναφορά ήταν στα πλαίσια της συζήτησης για το ΙΕΡΟ ΚΕΛΙ ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ και συγκεκριμένα για τις εικόνες που έχει στο τέμπλο του ναού του.
 Την λέξη γαλατσάνικη την είχα ξανακούσει πολλές φορές από συγγενικό μου πρόσωπο και γνώριζα ότι με τον όρο γαλατσάνο εννοούνε αυτόν που προέρχεται από την Γαλάτιστα, την ορεινή κωμόπολη έξω από την Θεσσαλονίκη.

 Εγώ την γνώριζα από την πεζοπορία αφού από εκεί ξεκινούν διαδρομές για τον Ομβρενό, ένα μικρό αλλά πολύ όμορφο βουνό κοντά στην Θεσσαλονίκη (ιδιαίτερα χρήσιμο για τους πεζοπόρους της Θεσσαλονίκης στις εποχές της κρίσης).

ΓΑΛΑΤΙΣΤΑ

 Γεμάτος απορία ρωτώ τον πατέρα εάν εννοεί την Γαλάτιστα, και μου απαντά καταφατικά λέγοντας ότι η μικρή και ταπεινή Γαλάτιστα της Χαλκιδικής έχει δώσει μία από τις σημαντικότερες σχολές αγιογραφίας στην ιστορία μας, δηλαδή οι τεχνίτες της είχαν μία ιδιαίτερη τεχνοτροπία στην κατασκευή βυζαντινών αγιογραφιών που τους έχουν κάνει ιδιαίτερα ξακουστούς.

ΓΑΛΑΤΙΣΤΑ

 Έμεινα πραγματικά έκπληκτος και άρχισα να ψάχνω κυρίως στο διαδίκτυο και σε παράρτημα της δημοτικής βιβλιοθήκης για αυτήν την σχολή. Βρήκα αρκετό υλικό που βέβαια δεν είμαι ο πλέον κατάλληλος να σας το παρουσιάσω (οι σπουδές μου είναι στις φυσικές επιστήμες) και έτσι αποφάσισα να σας κάνω μία σύντομη παρουσίαση της παραπάνω σχολής. Το μόνο σίγουρο είναι ότι ένας αδαείς σαν και εμένα όταν βλέπει μία εικόνα της γαλατσάνικης σχολής αγιογραφίας τον κάνει εντύπωση τα διαφορετικά χρώματα που βλέπεις από αυτά που συνήθως έχουν οι αγιογραφίες σε εικόνες και τοίχους, και δεύτερον εάν μπορώ να το εκφράσω σωστά είναι η ζωντανότητα που έχουν οι εικόνες (νομίζεις ότι είναι παράθυρο και από πίσω αυτό που βλέπεις είναι ζωντανό) ή καλύτερα η αίσθηση της τρίτης διάστασης.
 Η γαλατσάνικη σχολή αγιογραφίας ξεκίνησε στα τέλη του 18ου αιώνα και τελείωσε στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο λόγος που ονομάζεται γαλατσάνικη είναι η κοινή καταγωγή που είχαν οι εκπρόσωποί της από την κωμόπολη της Γαλάτιστας που βρίσκεται μεταξύ της Θεσσαλονίκης και του Πολυγύρου.
 Ιδρυτής της σχολής ήταν ο μοναχός Μακάριος, που ήταν γέροντας του ΙΕΡΟΥ ΚΕΛΛΙΟΥ ΓΕΝΕΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ που βρίσκεται στις Καρυές του Αγίου Όρους γνωστό ακόμη και σήμερα για τις υπέροχες αγιογραφίες του.

ΙΕΡΟ ΚΕΛΛΙ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ στις ΚΑΡΥΕΣ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ

 Επίσης συνιδρυτές του ήταν οι τρεις ανιψιοί του και επίσης μοναχοί Βενιαμίν, Ζαχαρίας και Μακάριος Β' που τους μετέδωσε το εικονογραφικό ύφος και στυλ που είχε στα δημιουργήματά του ο θείος τους και το συνέχισαν εκείνοι με πιστότητα και αρτιότητα.

Η ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ, εικόνα από το τέμπλο του ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΓΑΛΑΤΙΣΤΑΣ. Η εικόνα δημιουργήθηκε από τον Μακάριο τον Β' έναν από τους ιδρυτές της γαλατσανικής σχολής αγιογραφίας.

 Αγιογράφησαν σε πολλά σημεία της Αθωνικής χερσονήσου, όπως καθολικά και τράπεζες μοναστηριών, κελλιά, παρεκλήσια. Επίσης πολλούς ναούς στην περιοχή της γενέτειράς του Γαλάτιστα όπως και πολλούς άλλους ναούς στον Ελλαδικό χώρο.
 Η γαλατσάνικη σχολή αγιογραφίας ήταν η τελευταία αντίσταση - το κύκνειο άσμα- της βυζαντινής τέχνης απέναντι στην αναγεννησιακή ζωγραφική και τέχνη που σιγά σιγά κατακτούσε την Ευρώπη αλλά στην συνέχεια και το νεοσύστατο Ελληνικό κράτος.

Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ, εικόνα της γαλατσάνικης σχολής αγιογραφίας που βρίσκεται στο τέμπλο του κελλιού του ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ (περιοχή ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ).

Η ΠΑΝΑΓΙΑ, εικόνα της γαλατσάνικης σχολής αγιογραφίας που βρίσκεται στο τέμπλο του κελλιού του ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ (περιοχή ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ).

Ο ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ, εικόνα της γαλατσάνικης σχολής αγιογραφίας που βρίσκεται στο τέμπλο του κελλιού του ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ (περιοχή ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ).

Ο ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ, εικόνα της γαλατσάνικης σχολής αγιογραφίας που βρίσκεται στο τέμπλο του κελλιού του ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ (περιοχή ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ).

ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ

Σε αυτή την παρουσίαση θα προσπαθήσουμε να γνωρίσουμε την βιογραφία του ΟΣΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ στον οποίο είναι το κελί αφιερωμένο που επισκεφθήκαμε τόσες φορές στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ. 

Λέγοντας καταρχήν ΟΣΙΟ, είναι επίθετο που προέρχεται από την αρχαία ελληνική γλώσσα με το οποίο χαρακτηρίζουμε τους ανθρώπους που είναι αφιερωμένοι στον θεό. Γενικά οι όσιοι στην ορθόδοξη πίστη είναι μία ξεχωριστή και σημαντική ομάδα αγίων. Πιο συγκεκριμένα πρόκειται για μοναχούς ή μοναχές ή ασκητές οι οποίοι αρνήθηκαν τις ανέσεις του κόσμου στον οποίο ζούσαν και αφοσιώθηκαν στον Ιησού Χριστό με πνευματική άσκηση και σωματική στέρηση. Έτσι ενώ οι ΜΑΡΤΥΡΕΣ δοκιμάστηκαν στο μαρτύριο του αίματος, οι ΟΣΙΟΙ δοκιμάστηκαν στο μαρτύριο της συνειδήσεως και στην συνέχεια έγιναν άγιοι.Στην ομάδα των οσίων ανήκει και ο ΟΣΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ.

Το πανέμορφο κελί του ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ.

Η επίσημη ονομασία του αγίου είναι "ΟΣΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ Ο ΑΙΓΥΠΤΙΟΣ".

Γιορτάζει στις 12 Ιουνίου κάθε χρόνο αφού είναι σταθερή γιορτή.

Λείψανα του Αγίου βρίσκονται σε δύο μονές στον Ελλαδικό χώρο, στην ομώνυμη μονή στην Κερατέα Αττικής και στην Ιερά Μονή Λειμώνος Λέσβου.

Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ στην Κερατέα Αττικής

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΓΙΟΥ

Θεωρείτε από τους σημαντικότερους ασκητές της Ορθοδοξίας. Ασκήτεψε στις ερήμους της Αιγύπτου. Έζησε τον 4ο αιώνα μ.χ. και καταγόταν από την Περσία. Ο πατέρας του ήταν βασιλιάς της Περσίας την εποχή εκείνη. Η μητέρα του δεν μπορούσε να κάνει παιδιά και μετά από πολλές προσευχές και παρακλήσεις ο θεός ανταποκρίθηκε στις προσευχές της και έμεινε έγκυος. Αφού γεννήθηκε ο Άγιος Ονούφριος ο πατέρας του είδε όραμα με το οποίο ο θεός καλούσε τον βασιλιά να ονομάσει το παιδί του Ονούφριο και να το οδηγήσει σε συγκεκριμένο μοναστήρι στη Θηβαϊδα της Αιγύπτου. Εκείνος υπάκουσε και τέλεσε το μυστήριο της Βαπτίσεως δίνοντας στον μικρό το όνομα Ονούφριος και αμέσως μετά τον οδήγησε στο μοναστήρι. Το ταξίδι για να φτάσει από την Περσία στην Αίγυπτο ήταν μεγάλο και επίπονο. Ο πατέρας μαζί με τον γυιό συνοδεύονταν από πλήθος υπηρετών. Η παράδοση λέει ότι στην μακρινή τους πορεία τους ακολουθούσε ελαφίνα που έδινε το γάλα της στο νεογνό για να μπορεί να τρώει. Φτάνοντας στο μοναστήρι ο βασιλιάς και πατέρας του Ονούφριου συναντήθηκε με τον ηγούμενο της μονής που τον ενημέρωσε για τα γεγονότα. Εκείνος προβληματίστηκε για το παρουσία του παιδιού και το πως θα μεγαλώσει στην μονή. Τότε ο πατέρας του απάντησε ότι είναι θεία εντολή και του εξιστόρησε το γεγονός με την ελαφίνα. Η ελαφίνα αποχωρόντας ο πατέρας παρέμεινε στην περιοχή και κάθε μέρα θήλαζε τον μικρό Ονούφριο μέχρι να μεγαλώσει και να απογαλακτιστεί.Από παιδί φαινόταν η κλήση που είχε προς τον μοναχισμό. Σε νεαρή ηλικία έγινε μοναχός στο κοινοβιακό μοναστήρι στην Ερμούπολη της Θηβαϊδος όπου και διδάχθηκε στις βασικές αρχές του ορδοξου μοναχισμού, που είναι η υπακοή, η σωματική εγκράτεια, η πνευματική καθαρότητα και η ταπεινότητα. Στην διαπαιδαγώγησή του ως μοναχός βοήθησε πάρα πολύ το κοινοβιακό σύστημα της μονής. Αυτό αποτελεί την αυστηρότερη μορφή του ορθόδοξου μοναχισμού και διαμορφώθηκε από τον Άγιο Παχώμιο τον 4ο αιώνα μ.χ. στην ευρύτερη περιοχή της Αιγύπτου. Σε αυτή την μονή ο Άγιος Ονούφριος ζούσε σε μία μεγάλη λαύρα  μοναχών με το όνομα Σμαούν. Εκεί με το πέρασμα των χρόνων εξελίχθηκε σε Αββάς, δηλαδή σε πνευματικό οδηγό ή καλύτερα σε πνευματικά καταξιωμένο μοναχό.

Από τον εορτασμό του Αγίου στα Ιεροσόλυμα. Γενικά στην περιοχή της Μέσης Ανατολής τιμάται ιδιαίτερα.

 Μάλιστα την πνευματική του καθοδήγηση είχαν αναλάβει γέροντες που είχαν φτάσει στην πνευματική τελειότητα και ζούσαν σαν άγγελοι του Θεού. Μεγαλώνοντας θέλησε να γίνει ασκητής δοκιμάζοντας τις σωματικές και πνευματικές του αντοχές. Έτσι ξεκίνησε περπατώντας μόνος του στήν έρημο συναντώντας τελείως τυχαία την καλύβα του ασκητή-ερημίτη Ερμία που τον περίμενε αφού του το αποκάλυψε ο Θεός. Ο Ερμίας τον οδήγησε σε μία καλύβα που βρίσκονταν κάτω από έναν πολύ μεγάλο φοίνικα σε μία παραδεισένια τοποθεσία με νερά να τρέχουν και πουλιά να κελαηδούν. Πέρα όμως από την όμορφη περιγραφή θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι οι συνθήκες στην έρημο ήταν και είναι πολύ δύσκολες για το ανθρώπινο σώμα. Την ημέρα έχουμε πολύ υψηλές θερμοκρασίες ενώ το βράδυ η θερμοκρασία πέφτει πολύ χαμηλά και με τις εναλλαγές αυτές να ασκούν μεγάλη ταλαιπωρία και καταπόνηση. Ο Άγιος Ονούφριος τρέφονταν με χόρτα και ως ένδυμα χρησιμοποιούσε μεγάλα φύλλα από φοίνικα.Οι συνθήκες ήταν πάρα πολύ δύσκολες με αποτέλεσμα πολλές φορές ο Άγιος να μένει λιπόθυμος από την εξάντληση που του προκαλούσε η δίψα, η πείνα, η ζέστη της ημέρας και το κρύο της νύχτας. Επίσης το σώμα του ήταν πάρα πολύ ταλαιπωρημένο από την ζέστη και τον ήλιο. Αποτέλεσμα των κακουχιών ήταν πολλές φορές να λιποθυμεί. Η παράδοση λέει ότι όταν πια είχε υποφέρει σωματικά αρκετά ο Θεός για να τον βοηθήσει έστειλε άγγελο φροντίζοντας για την εξεύρεση τροφής. Μάλιστα αναφέρεται ότι δίπλα στον μεγάλο φοίνικα εμφανίσθηκε χουρμαδιά που παρήγαγε δώδεκα τσαμπιά με καρπούς ένα για κάθε μήνα του χρόνου έτσι ώστε να μπορεί ο Άγιος να τρέφεται και να διατηρείται στην ζωή. Επίσης μεγάλωσαν χορτάρια, θάμνοι και μικρά δέντρα των οποίων τα φύλλα χρησίμευαν ως τροφή. Εκεί ο Ονούφριος ασκήτεψε με μεγάλη πνευματική άσκηση αποκτώντας μεγάλη φήμη στους ασκητές της ερήμου αλλά και στους χριστιανούς της ευρύτερης περιοχής. Πολλοί ασκητές τον επισκέπτονταν ζητώντας του συμβουλές σε πνευματικά και θεολογικά ζητήματα, αλλά και την ευχή του. Εκεί ασκήτεψε για πολλά χρόνια, πιο συγκεκριμένα για εξήντα ολόκληρα χρόνια μέχρι το τέλος της ζωής του που ήρθε όταν τον επισκέφθηκε ο Αββάς Παφνούτιος. Και οι δύο ήταν μεγάλες ασκητικές μορφές. Εκείνος τον έθαψε κάτω από τον αγαπημένο του τεράστιο φοίνικα στον οποίο και πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Αυτός στην συνέχεια έγραψε και την βιογραφία του Αγίου Ονουφρίου και μάλιστα για την δικιά του ασκητική ζωή χαρακτηρίστηκε και αυτός ως Όσιος Παφνούτιος. Μάλιστα κατά την ταφή του ο Άγιος Παφνούτιος αναγκάστηκε να σχίσει στά δύο το μοναδικό χιτώνα που φορούσε ο ίδιος για να τυλίξει το σώμα του Αγίου Ονούφριου με το μισό και με το άλλο μισό να καλύψει το δικό του σώμα.

Σε γενικές γραμμές η ταπεινή και λιτή ζωή του ήταν η απόλυτη προσωποποίηση αυτών που είπε ο Απόστολος Παύλος: "Γύμναζε εαυτόν προς ευσέβειαν", δηλαδή γύναζε και συνήθιζε τον εαυτό σου στην εξάσκηση της άγιας ζωής. Μάλιστα η παράδοση λέει ότι κατάφερε στον θάνατό του να αναχωρήσει στην άλλη ζωή αχίτωνας ξεπερνώντας έτσι την εντολή του Κυρίου που είπε ότι ο έχων δύο χιτώνες να δώσει τον ένα.

Στα χωριά της Κρήτης τον ονομάζουν και Αη Ρούφνη. Η λαϊκή παράδοση λέει ότι ο Αη Ρούφνης, δηλαδή ο Άγιος Ονούφριος ρουφά τα στάχυα που έχουν τα χωράφια νωρίς το καλοκαίρι όταν οι ιδιοκτήτες τους δεν τον σέβονται και δεν σέβονται και την μνήμη του. Για αυτό το λόγο οι αγρότες στην Κρήτη στις 12 Ιουνίου δεν θερίζουν και δεν αλωνίζουν για να τιμήσουν την γιορτή του.

Εκκλησία αφιερωμένη στον ΑΓΙΟ ΟΝΟΥΦΡΙΟ στην Κρήτη.

 Επίσης είναι ο αγαπημένος άγιος των κουρέων που τον τιμούν ιδιαίτερα αφού πάντα εμφνίζεται με την χαρακτηριστική μεγάλη γενείαδα του. Τέλος θεωρείται ο προστάτης της Δικαιοσύνης, των δικαστών και των δικαζομένων.

Εκκλησία αφιερωμένη στον ΑΓΙΟ ΟΝΟΥΦΡΙΟ στην Κρήτη.

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΖΩΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ

Υπάρχει μία όμορφη ιστορία για την παιδική ηλικία του ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ που νομίζω αξίζει να αναφερθεί:

Βλέποντας την βιογραφία του γνωρίζουμε ότι ο ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ από πολύ μικρός εντάχθηκε σε μοναστήρι. Σε ηλικία λοιπόν πέντε ετών όταν πεινούσε πήγαινε στον τραπεζάρι και του ζητούσε φαγητό. Εκείνος πάντα του έδεινε ψωμί, ελιές και φρούτα. Κάποια στιγμή ο τραπεζάρης παρατήρησε ότι πολύ συχνότερα ο μικρός ζητούσε ψωμί και αμέσως μετά εξαφανιζόταν. Υπέθεσε ότι ο μικρός τάϊζε κάποιο ζωάκι. Αυτό όμως διότι συνεχιζόταν για πολύ καιρό αποφάσισε μία μέρα να τον ακολουθήσει. Τότε έκπληκτος είδε ότι ο Ονούφριος πήγαινε στο καθολικό της μονής. Βλέποντας κρυφά από το παράθυρο του ναού και είδε έκπληκτος ότι ο Ονούφριος συνομιλούσε με τον Ιησού που ήταν βρέφος στην εικόνα με την Παναγία στο τέμπλο του ναού και μάλιστα Του έδινε το ψωμί που έπαιρνε ο Ιησούς. Ο τραπεζάρης εξιστόρισε το γεγονός στους υπόλοιπους μοναχούς και ο ηγούμενος έδωσε εντολή να μην του ξαναδώσουν ψωμί και να του πουν να του δώσει ψωμί Αυτός που μέχρι χθες τον τάϊζε ο μικρός Ονούφριος. Την επόμενη μέρα ο τραπεζάρης αρνήθηκε να του δώσει ψωμί και εκείνος στεναχωρημένος πήγε στην εικόνα και εξιστόρησε τι συνέβει στον Ιησού. Τότε ο Ιησούς του έδωσε ένα ψωμί, τόσο μεγάλο που δεν μπορούσε να το κουβαλήσει. Οι μοναχοί βλέποντας τι συνέβει τον βοήθησαν να το φέρει έξω από το ναό και μάλιστα έτρωγαν από αυτό πολλές μέρες χωρίς να τελειώνει. Από τότε οι υπόλοιπο μοναχοί κατάλαβαν ότι μεγαλώνοντας ο Ονούφριος θα γίνει μεγάλος ασκητής και ορθόδοξος μοναχός.

Μιά άλλη ιστορία αναφέρεται στην συνάντηση του ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ με τον ΟΣΙΟ ΠΑΦΝΟΥΤΙΟ:

Ο ΟΣΙΟΣ ΠΑΦΝΟΥΤΙΟΣ συνάντησε τον ΑΓΙΟ ΟΝΟΥΦΡΙΟ πέρνωντας οδηγίες από τον Θεό μέσα στην τεράστια έρημο. Όταν έφτασε στο σημείο που βρισκόταν ό Άγιος Ονούφριος εκείνος του παρουσιάστηκε μπροστά του γυμνός και δασύτριχος. Το σώμα του ήταν καλυμμένο με τρίχες σαν να ήταν άγριο ζώο. Στη μέση φορούσε ζώνη από βλαστούς δέντρων. Ο ΑΓΙΟΣ ΠΑΦΝΟΥΤΙΟΣ τρόμαξε και ανέβηκε σε ένα βράχο για να προφυλαχθεί και να κρυφτεί. Ο ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ του είπε να μην φοβάται και να έρθει κοντά του. Ο ΑΓΙΟΣ ΠΑΦΝΟΥΤΙΟΣ ζήτησε να τον συγχωρέσει για την συμπεριφορά του και να του δώσει ευλογία. Αφού συζήτησαν για πολλές ώρες για θέματα θεολογικά και πίστης στο τέλος του λέει ο ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ. Ο Θεός σε έστειλε έτσι ώστε αύριο να μπορέσω να επιστρέψω στον Δημιουργό και εσύ να ενταφιάσεις το σώμα μου. Και έτσι έγινε, την επόμενη πέθανε ο ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ και τον έθαψε στην έρημο δίπλα στον μεγάλο φοίνικα.

ΑΠΟΛΥΤΙΚΙΟ

Τῆς ἐρήμου πολίτης καὶ ἐν σώματι ἄγγελος, καὶ θαυματουργὸς ἀνεδείχθης, θεοφόρε Πατὴρ ἡμῶν Ονούφριε· νηστείᾳ ἀγρυπνίᾳ προσευχῇ, οὐράνια χαρίσματα λαβών, θεραπεύεις τοὺς νοσοῦντας, καὶ τὰς ψυχὰς τῶν πίστει προστρεχόντων σοι. Δόξα τῷ δεδωκότι σοι ἰσχύν, δόξα τῷ σὲ στεφανώσαντι, δόξα τῷ ἐνεργοῦντι διὰ σοῦ πᾶσιν ἰάματα.

Τῶν Ἀγγέλων τὸν βίον ἐν σαρκὶ μιμησάμενοι, ὤφθητε ἐρήμου πολίται, καὶ χαρίτων κειμήλια, Ὀνούφριε Αἰγύπτου καλλονή, καὶ Πέτρε τῶν ἐν Ἄθῳ ὁ φωστήρ· διὰ τοῦτο τοὺς ἀγῶνας ὑμῶν ἀεί, τιμῶμεν ἀναμέλποντες· δόξα τῷ ἐνισχύσαντι ὑμᾶς, δόξα τῷ στεφανώσαντι, δόξα τῷ ἐνεργούντι δι' ὑμῶν πάσιν ἰάματα.

ΚΟΝΤΑΚΙΟ

Φῶς νοητὸν καὶ οὐράνιον, Πέτρε λαβὼν ἐν καρδίᾳ σου, τῆς ἀκηράτου Τριάδος δοχεῖον ὤφθης λαμπρότατον, καὶ χάριν τῶν θαυμάτων ἀπείληφας, κραυγάζων, Ἀλληλούϊα.

ΧΛΩΡΙΔΑ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ / ΦΡΑΓΚΟΣΥΚΟ

Για τους πεζοπόρους στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ που προέρχονται από την περιοχή της ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ και ΘΡΑΚΗΣ συναντάμε ένα φυτό όμορφο, επιβλητικό και με περίεργους καρπούς που δεν γνωρίζουμε τίποτα για αυτό. Την ΦΡΑΓΚΟΣΥΚΙΑ. Ένα φυτό που είναι ιδιαίτερα γνωστό στους κατοίκους των νησιών του Αιγαίου. Εγώ το γνώρισα στα ταξίδια μου στην Μέση Ανατολή και μάλιστα πλήρωσα την άγνοια μου για αυτό το φυτό όταν προσπάθησα να απολαύσω τον καρπό του. Στα πλαίσια της γνωριμίας μας με το ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ νομίζω είναι αναγκαίο να γνωρίσουμε και την χλωρίδα αλλά και την πανίδα της Αθωνικής χερσονήσου που πραγματικά σε εκπλήσει. Σήμερα θα σας κάνουμε μία μικρή παρουσίαση της φραγκοσυκιάς που για πολλούς από εμάς είναι ένα τελείως άγνωστο φυτό και περπατώντας στο Άθωνα είναι καλό να το γνωρίσουμε για να μπορέσουμε να το θαυμάσουμε καλύτερα.

Η φραγκοσυκιά είναι είδος κάκτου που εξημερώθηκε και καλλιεργείται σε πολλές χώρες. Η επιστημονική της ονομασία είναι Οπουντία η ινδική συκή (Opuntia ficus-indica) και σε κάθε χώρα την γνωρίζουν με διαφορετικό όνομα. Στην Κύπρο την λένε παπουτσοσυκιά και προέρχεται από το Μεξικό. Καλλιεργείται σε άνυδρες και ημιάνυδρες περιοχές και λόγω του συγκεκριμένου χαρακτηριστικού της να αντέχει σε ξηρές περιοχές θεωρείται σημαντικό φυτό στον τομέα των γεωργικών οικονομιών των καλλιεργειών σε όλες τις άνυδρες χώρες.

Ας δούμε την επιστημονικής ταξινόμηση (στην επιστήμη της Βοτανολογίας):

• ΒΑΣΙΛΕΙΟ = ΦΥΤΑ
• ΣΥΝΟΜΟΤΑΞΙΑ = ΑΓΓΕΙΟΣΠΕΡΜΑ
• ΟΜΟΤΑΞΙΑ = ΔΙΚΟΤΥΛΗΔΟΝΑ
• ΥΦΟΜΟΤΑΞΙΑ = ΚΑΡΥΟΦΥΛΛΙΔΕΣ
• ΤΑΞΗ = ΚΑΡΥΟΦΥΛΛΩΔΗ
• ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ = ΚΑΚΤΙΔΕΣ
• ΓΕΝΟΣ = ΟΠΟΥΝΤΙΑ

ΕΠΙΣΗΜΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ: Οπουντία η ινδική συκή (Opuntia ficus-indica)

Φραγκοσυκιά στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ, συγκεκριμένα στο κελλί του ΑΓΙΟΥ ΝΗΦΩΝΑ.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Η φραγκοσυκιά είναι κακτοειδές φυτό, πολύκλαδο, το οποίο μπορεί να φτάσει σε ύψος μέχρι τα 3-5 μ. Δεν έχει κορμό και αποτελείται από σαρκώδη επίπεδα φύλλα με μορφή ελλειπτικού δίσκου, ενωμένα μεταξύ τους. Ο καρπός της φραγκοσυκιάς είναι το ΦΡΑΓΚΟΣΥΚΟ το οποίο είναι χρώματος κίτρινο πριν ωριμάσει και γίνεται ροδοκόκκινο όταν ωριμάσει. Πρόκειται για φρούτο με μικρά αγκαθάκια, σαν χνούδι, στην επιφάνειά του. Τα φραγκόσυκα αναπτύσσονται περιμετρικά στην άκρη των επίπεδων τμημάτων της φραγκοσυκιάς και έχουν βάρος 150-400 γραμμάρια. Τα άνθη της είναι κίτρινα, χωρίς μίσχο.

ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ

• fico d'India (Ινδικό σύκο) / ΙΤΑΛΙΑ
• σύκο βαρβαρίας
• κάκτος αχλάδι
• ασπόνδυλος κάκτος
• ficudinnia (αγκαθωτό αχλάδι) / ΣΙΚΕΛΙΑ
• nopal (νοπάλ) / ΜΕΞΙΚΟ & ο καρπός του  tuna (τούνα)
• φραγκόσυκο / ΕΛΛΑΔΑ
• παπουτσόσυκο / ΚΥΠΡΟΣ
• beles / ΑΙΘΙΟΠΙΑ
• fik deli (σύκο της θάλασσας) / ΑΛΒΑΝΙΑ
• sabra/ ΙΣΡΑΗΛ
• bajtra/ ΜΑΛΤΑ
• El Hindi / ΤΥΝΗΣΙΑ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ

Το ΦΡΑΓΚΟΣΥΚΟ καλλιεργείται κυρίως για τον καρπό του  αλλά και ως χορταρικό nopales καθώς και για άλλες χρήσεις. Οι κάκτοι είναι μια πολύ καλή καλλιέργεια για τις ξηρές περιοχές, επειδή μετατρέπουν αποτελεσματικά το νερό σε βιομάζα. Το φραγκόσυκο είναι ο πιο διαδεδομένος κάκτος στην καλλιέργεια εξημερωμένων κάκτων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το Μεξικό. Στην αγροτική του οικονομία θεωρείται το φραγκόσυκο τόσο σημαντικό όσο το καλαμπόκι!! Άρα το φραγκόσυκο που βλέπουμε σε απρόσιτα σημεία στα νησιά και στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ σε άλλες χώρες καλλιεργείται όπως εμείς καλλιεργούμε τα καλαμπόκια και το σιτάρι.

Πως αναπαράγεται? Απελπιστικά εύκολα……. Οποιοδήποτε μέρος του φυτού βγάζει ρίζες, κάνοντας πολύ εύκολη την αναπαραγωγή του. Αυτό βέβαια δημιουργεί και πολλά προβλήματα αφού το φυτό ως εισβολέας σε ξένη περιοχή αναπτύσεται πολύ εύκολα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Αυστραλία. Στην Αυστραλία δημιουργήθηκαν προβλήματα από τη ραγδαία εξάπλωση του φυτού. Για την αντιμετώπισή του εισάχθηκε έντομο από την κεντρική Αμερική που περιόρισε σημαντικά την έκτασή του. Το φυτό εξαπλώθηκε σε πολλά μέρη της Αμερικής, την προ-Κολομβιανή εποχή, και από τον Κολόμβο, έχει εξαπλωθεί σε πολλά μέρη του κόσμου, κυρίως της Μεσογείου, όπου έχει εγκλιματιστεί . Η εξάπλωση αυτή στα πλοία, διευκολύνθηκε από την αξία των nopales, για την πρόληψη του σκορβούτου που μάστιζε τα πληρώματά τους.

ΧΡΗΣΕΙΣ

Ο καρπός περιέχει βιταμίνη C και ήταν μία από τις πρώτες θεραπείες για το σκορβούτο. Το κόκκινο χρώμα του χυμού οφείλεται στις βεταλαΐνες, (βετανίνη και ιντικαξανθίνη). Το φυτό περιέχει επίσης φλαβονοειδή. Άλλα συστατικά του πολτού του καρπού, είναι οι υδατάνθρακες (γλυκόζη, φρουκτόζη και άμυλο), πρωτεΐνες και ίνες πλούσιες σε πηκτίνη.

Έτσι καταρχήν ο καρπός του είναι πολύ χρήσιμος ως τρόφιμο. Ο καρπός του, το φραγκόσυκο καταναλώνεται ως φρούτο αλλά πριν το φάει κανείς θα πρέπει να το καθαρίσει προσεκτικά γιατί είναι γεμάτο μικροσκοπικά αγκάθια.

Οι μαρμελάδες και τα ζελέ που παράγονται από τον καρπό, μοιάζουν με αυτές που γίνονται από φράουλες και σύκα, τόσο στο χρώμα όσο και στη γεύση.

Οι Μεξικανοί χρησιμοποιούν το φραγκόσυκο για να κάνουν ένα αλκοολούχο ποτό που ονομάζεται colonche(κολόντσε).

Στο κέντρο της Σικελίας σε ένα μικρό χωριό που ονομάζεται Gagliano Castelferrato, παράγεται ένα λικέρ αρωματισμένο με φραγκόσυκο, με μια γεύση κάπως σαν ένα απεριτίφ, που ονομάζεται "Ficodi".

Στις αρχές της δεκαετίας του 1900, στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο καρπός της φραγκοσυκιάς, εισάγονταν από το Μεξικό και τις χώρες της Μεσογείου, για να ικανοποιήσει τον αυξανόμενο πληθυσμό των μεταναστών που έφταναν από την Ιταλία και την Ελλάδα. Ο καρπός έχασε τη δημοτικότητά του κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1950, αλλά έχει αυξήσει τη δημοτικότητά του από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, λόγω της εισροής των μεταναστών από το Μεξικό.

Πρόσφατα, οι μονάδες εκτροφής βοοειδών στις νοτιοδυτικές Ηνωμένες Πολιτείες, έχουν αρχίσει να καλλιεργούν το φραγκόσυκο ως μια νέα πηγή τροφής των βοοειδών των. Ο κάκτος καλλιεργείται τόσο ως ζωοτροφή όσο και ως περίφραξη. Τα βοοειδή αποφεύγουν τα αιχμηρά αγκάθια του κάκτου περίφραξης και δεν περιπλανώνται εκτός των ορίων που περικλείονται από αυτήν. Τα επιθέματα κάκτου με τα οποία τρέφονται τα βοοειδή έχουν το μειονέκτημα να είναι χαμηλά σε ξηρή ύλη και ακατέργαστη πρωτεΐνη, αλλά είναι χρήσιμα ως συμπλήρωμα σε συνθήκες ξηρασίας. Πέρα από την διατροφική αξία, η περιεκτικότητα σε υγρασία, ουσιαστικά εξαλείφει την ανάγκη για πότισμα των βοοειδών.

Οι Μεξικανοί τρώνε τους νεαρούς καρπούς  προτού σκληρύνουν τα αγκάθια με έναν ιδιαίτερο μαγειρικό τρόπο. Πιο συγκεκριμένα κόβονται σε λωρίδες, ξεφλουδισμένες ή όχι, τηγανίζονται με αυγά και σερβίρονται ως ένα απολαυστικό πρωινό. Έχουν την υφή και τη γεύση, όπως τα φασολάκια. Μπορούν να βράσουν, να χρησιμοποιηθούν ωμά αναμεμειγμένα με χυμό φρούτων, μαγειρεμένα στο τηγάνι (έχουν καλύτερη γεύση από το βρασμένο) και συχνά χρησιμοποιούνται ως δευτερεύον πιάτο, που συνοδεύει το κοτόπουλο ή προστίθενται σε tacos, μαζί με ψιλοκομμένο κρεμμύδι και το κόλιαντρο.

Στη Μάλτα, το λικέρ που ονομάζεται bajtra  είναι παρασκευασμένο από αυτόν τον καρπό, ο οποίος μπορεί να βρεθεί να φύεται αγρίως, ​​στα περισσότερα χωράφια. Στο νησί της Αγίας Ελένης, το φραγκόσυκο δίνει το όνομά του στο τοπικά αποσταγμένο λικέρ, Tungi Spirit.

Άλλες χρήσεις, το περιλαμβάνουν ως συστατικό στο adobe Η φραγκοσυκιά καλλιεργείται σε nopalries για να χρησιμεύσει ως ένα φυτό ξενιστής για τα έντομα κοχενίλης, τα οποία παράγουν τις επιθυμητές κόκκινες και μωβ βαφές, πρακτική που χρονολογείται από την προ-Κολομβιανή εποχή. Το φυτό θεωρείται επιβλαβές είδος, σε ορισμένα μέρη της Μεσογείου, λόγω της ικανότητάς του να εξαπλώνεται γρήγορα πέρα από τις ζώνες όπου αρχικά καλλιεργείτο. Τα υψηλά επίπεδα του σεληνίου που περιέχει είναι συγκρίσιμα με εκείνα που βρέθηκαν στα κραμβοειδή. Ο καρπός του εάν καταναλωθεί με τους σπόρους μπορεί να προκαλέσει δυσκοιλιότητα, ενώ γίνεται καθαρτικό εάν καταναλωθεί χωρίς τους σπόρους, Επίσης το γλίσχραμα από το φραγκόσυκο λειτουργεί ως ένας φυσικός, μη τοξικός διασπορέας πετρελαιοκηλίδων.

Το φυτό, χρησιμοποιείται συχνά ως φυτοφράκτης. Φράκτες από φραγκοσυκιές μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά στην εξάπλωση δασικών πυρκαγιών διότι ο σαρκώδης κορμός περιέχει νερό και καίγεται δύσκολα.

Η πλέον εμπορικά χρήσιμη αξία του είναι σήμερα οι μεγάλοι, γλυκοί καρποί του, που στο Μεξικό ονομάζονται tunas (τούνας). Περιοχές με σημαντική αυξημένη καλλιέργεια φραγκόσυκου είναι στο Μεξικό, τη Μάλτα, την Ισπανία, τη Σικελία, τις ακτές της Νότιας Ιταλίας, την Αλβανία, τη Λιβύη, την Τυνησία, το Μαρόκο, την Αλγερία, το Λίβανο, τη Συρία, την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία, την Υεμένη, το Ισραήλ, τη Χιλή, τη Βραζιλία, την Τουρκία, την Ερυθραία και την Αιθιοπία. Ο κάκτος φύεται άγριος και καλλιεργούμενος φθάνει σε ύψος τα 4-5 μ.Στη Ναμίμπια, το φραγκόσυκο είναι ένα κοινό ανθεκτικό στην ξηρασία, κτηνοτροφικό φυτό.

Τα φυτό ανθίζει σε τρία ευδιάκριτα χρώματα: λευκό, κίτρινο και κόκκινο. Τα άνθη εμφανίζονται για πρώτη φορά στις αρχές Μαΐου, και από τις αρχές του καλοκαιριού στο βόρειο ημισφαίριο. Οι καρποί ωριμάζουν από τον Αύγουστο μέχρι τον Οκτώβριο. Οι καρποί συνήθως τρώγονται, αφού προηγουμένως αφαιρεθεί ο παχύς εξωτερικός τους φλοιός και μετά από την ψύξη τους για μερικές ώρες, σε ένα ψυγείο. Έχουν παρόμοια γεύση με ένα ζουμερό, γλυκό καρπούζι. Η έντονη κόκκινη ή κίτρινη σάρκα, περιέχει πολλούς μικρούς σκληρούς σπόρους που συνήθως καταπίνονται, αλλά θα πρέπει να αποφεύγεται από όσους έχουν προβλήματα πέψης σπόρων.

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ – ΚΑΝΤΟ ΜΟΝΟΣ ΣΟΥ

Πολλαπλασιάζεται ευκολότατα με κομμάτια φύλλων. Κόβονται το φθινόπωρο τα φύλλα. Αφήνονται 3-4 μέρες σε μέρος αεριζόμενο για να στεγνώσουν και για να κλείσουν οι πληγές και φυτεύονται ευθείας στο χωράφι σε αποστάσεις 1X2.5 μ. Ανοίγουμε λάκκους ή χαντάκια κι εκεί χώνουμε τα φύλλα λοξά κατά τα 3/4. Ριζώνουν εύκολα. Από κάθε φύλλο σε ένα χρόνο γίνονται σε κανονική φυτεία 8-10 φύλλα. Σε νέα φυτεία γίνονται στο χρόνο 2-4 φύλλα. Όταν τα κομμένα φύλλα τυλιχτούν σε άχυρα, διατηρούνται πολλούς μήνες και μεταφέρονται σε μακρινές αποστάσεις. Αναπτύσσονται χωρίς πολλές φροντίδες. Αν γίνει και σχετική καλλιέργεια και περιποίηση, θεριεύουν. Μετά τα 4-5 χρόνια αρχίζουν να κόβονται και τα φύλλα για να δίνονται ως ζωοτροφή. Το κόψιμο γίνεται με μαχαίρι. Τα αγκάθια καίγονται με φλόγα πάνω στη φραγκοσυκιά ή στην αποθήκη. Κόβονται τα φύλλα σε κομμάτια και δίνονται στα ζώα. Ή αφήνουν τα ζώα να τα τρώνε στο χωράφι. Τα φύλλα διατηρούνται στην αποθήκη χωρίς δυσκολίες.

ΠΩΣ ΤΡΩΜΕ ΤΟΝ ΚΑΡΠΟ ΤΗΣ ΦΡΑΓΚΟΣΥΚΙΑΣ ΧΩΡΙΣ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΥΣ

1. Ο σημαντικότερος κανόνας: δεν έχεις ποτέ επαφή σωματική ούτε με το φυτό ούτε με τον καρπό. Τα αγκάθια αν δεν τα προσέξεις θα μπουν παντού, στο δέρμα, στα ρούχα, δεν θα ησυχάζεις για καιρό.

2. Χρησιμοποιούμε ένα χοντρό πανί που μετά όμως πρέπει να το πετάξουμε. Το τυλίγω πολλές φορές και με αυτό κόβουμε τους καρπούς. Δεν θέλει πολλή δύναμη το κόψιμο του καρπού, το γυρνάς λίγο και κόβεται. Κόβουμε μόνο τα ώριμα γιατί τα πράσινα δεν έχουν καμία γεύση.

3. Στο καθάρισμα χρειάζεσαι δύο πιάτα, ένα πηρούνι και ένα μαχαίρι που κόβει καλά.

4. Παίρνεις με το πηρούνι ένα φραγκόσυκο, το τοποθετείς στο πρώτο πιάτο. Κόβεις τα δύο άκρα πρώτα. Μετά κάνεις μια τομή κατά μήκος του φρούτου με το μαχαίρι όχι πολύ βαθιά, να φτάνει μόνο μέχρι την πρώτη στρώση. Περνάς τη λεπίδα του μαχαιριού κάτω από τη φλούδα. Οδηγείς το μαχαίρι γύρω γύρω από τη σάρκα του φρούτου, κόβεις και αφαιρείς το εξωτερικό αγκαθωτό μέρος.

5. Βάζεις το καθαρισμένο φρούτο σε ένα άλλο πιάτο και τελείωσες.

ΑΓΙΟΣ ΝΗΦΩΝΑΣ

ΑΓΙΟΣ ΝΗΦΩΝΑΣ .....ΕΝΑΣ ΕΠΙΚΑΙΡΟΣ ΑΓΙΟΣ ΣΤΙΣ ΕΠΟΧΕΣ ΤΩΝ ΣΚΑΝΔΑΛΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ

ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ

Γεννήθηκε στην Μεσσηνία και το κοσμικό του όνομα ήταν Νικόλαος. Οι γονείς του ονομάζονταν Μανουήλ και Μαρία. Γνώρισε τον ορθόδοξο ασκητισμό συναντώντας τον μοναχό Αντώνιο και βαφτίστηκε μοναχός στη Μονή της Παναγίας Πολεμάρχας που βρίσκονταν μεταξύ Παλαιάς και Νέας Επιδαύρου στην παραλία, παίρνοντας το όνομα Νήφων. Ως μοναχός ασχολήθηκε με την καλλιγραφία και την αντιγραφή χειρογράφων. Μετά τον θάνατο του γέροντα Αντώνιου μετακόμισε στο κάστρο της Νάρδας. Εκεί γνώρισε έναν μοναχό με το όνομα Ζαχαρία, πνευματικό του Σκεντέρμπεη και τον ακολούθησε στην Μονή της Θεοτόκου στην Αχρίδα. Στην συνέχεια όταν ο Ζαχαρίας εξελέγη Αρχιεπίσκοπος Αχρίδας, ο Νήφων εγκαταστάθηκε στο Άγιο Όρος, όπου επισκέφτηκε διαδοχικά τις μονές Βατοπεδίου, Παντοκράτορος, Μεγίστης Λαύρας και Διονυσίου ψάχνοντας για την μονή που μπορεί να τον εμπνεύσει και να τον γεμίσει. Τελικά επέλεξε την τελευταία την ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ όπου και χειροτονήθηκε διάκονος και αργότερα ιερέας. Ήταν πολύ ταπεινός και αγαπητός για τη σοφία και τη γλυκύτητά του.

ΠΡΩΤΗ ΕΚΛΟΓΗ ΣΤΟΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΘΡΟΝΟ

Το 1482, μετά το θάνατο του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Παρθενίου, εξελέγη χωρίς να το επιδιώκει ο ίδιος στην θέση του και στα τέλη του 1486 κλήθηκε στην Κωνσταντινούπολη για να εκλεγεί ως οικουμενικός Πατριάρχης. Ως Πατριάρχης ο Νήφων επιδόθηκε στην διόρθωση των κακώς κειμένων και τον έλεγχο των καταχρήσεων του κλήρου. Μετά από δεκαοκτώ μήνες ξέσπασε σκάνδαλο, το οποίο οδήγησε στην απομάκρυνσή του. Το σκάνδαλο είχε σχέση με την διαχείρηση της μεγάλης περιουσίας που άφησε ο προηγούμενος πατριάρχης, ο Πατριάρχης Συμεών. Πιο συγκεκριμένα για αυτή την μεγάλη περιουσία, έπρεπε το Πατριαρχείο να πληρώσει μεγάλη φορολογία. Για να αποφευχθεί αυτό, εμφάνισαν ανιψιό του κληρονομούμενου Πατριάρχη ως νόμιμο κληρονόμο για να αποφύγουν την βαριά φορολογία που είχαν οι κληρονομιές στην Οθωμανική αυτοκρατορία. Αυτό όμως δεν αποδείχτηκε και μόλις πληροφορήθηκε ο Σουλτάνος Βαγιαζήτ Β΄ τα γεγονότα και τον τρόπο με τον οποίο οι Έλληνες προσπαθούσαν να αποφύγουν την φορολογία, δήμευσε την περιουσία του Συμεών και δίωξε τους συμμετέχοντες στο σκάνδαλο κληρικούς μεταξύ των οποίων ήταν και ο επικεφαλής τους Πατριάρχης Νήφωνας. Πιο συγκεκριμένα τον καθαίρεσε από το θρόνο του και τον εξόρισε σε νησίδα του Εύξεινου Πόντου απέναντι από την Σωζόπολη. Στο θρόνο ανέβηκε πάλι ο Διονύσιος Α΄.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΚΛΟΓΗ ΣΤΟΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΘΡΟΝΟ

Επανήλθε για δεύτερη φορά στον Πατριαρχικό θρόνο, ξαναέπεσε όμως σε δυσμένεια του σουλτάνου και καθαιρέθηκε το 1490, αφού καταδικάστηκε σε ισόβια δεσμά και εξορίστηκε στην Αδριανούπολη. Η φήμη του ως ποιμένα ήταν μεγάλη στον χριστιανικό πληθυσμό. Αναφέρεται ότι ο ηγεμόνας της Βλαχίας Ράδουλος Α’ ο Μέγας διερχόμενος από την Αδριανούπολη έδωσε χρήματα στους φύλακες για να τον αφήσουν να δει τον φυλακισμένο Πατριάρχη και μπαίνοντας στο κελλί του προσκύνησε.

Στην Κωνσταντινούπολη φτάνοντας ο Ράδουλος με μεγάλη προσπάθεια κατόρθωσε και έλαβε άδεια αποφυλάκισης και μετακίνησης του Νήφωνα στην Βλαχία. Φτάνοντας στην Βλαχία ο Νήφων συγκρότησε συνέλευση από κληρικούς και λαϊκούς και χειροτόνησε τους δύο επισκόπους Ριμνίκου και Μπουζαίου. Βοήθησε τον ηγεμόνα να διαθέσει τα ηγεμονικά αξιώματα όπως έκαναν και οι αυτοκράτορες του Βυζαντίου, ονομάζοντας τους τίτλους του Σπαθάρη, Βεσιάρη, Λογοθέτη, κλπ.

Και εδώ όμως σύντομα υπέπσε στην δυσμένεια του ηγεμόνα. Πιο συγκεκριμένα δεν θέλησε να αναγνωρίσει παράνομο συνοικέσιο της αδελφής του ηγεμόνα και γι'αυτό υπέπεσε στην δυσμένεια του. Κυνηγημένος και απειλούμενος από τον Ραδούλου έτρεξε στην εκκλησία, συγκέντρωσε τον λαό και έβγαλε λόγο, αφόρισε τον γαμπρό, προφήτεψε δυστυχία και έβγαλε την πατριαρχική στολή, την ακούμπησε στην αγία τράπεζα και βγήκε από την εκκλησία. Ο ηγεμόνας μαθαίνοντας τα γενόμενα διέταξε να μην τον τιμάει κανείς να μην τον φιλοξενεί κανείς, να τον αποφεύγουν όλοι μη δίνοντάς του ούτε φαΐ ούτε νερό και απείλησε τους παραβάτες με θάνατο. Ο Νήφων κατέφυγε σε έρημη καλύβα και υπέμενε τις κακουχίες με υπομονή και χριστιανική καρτερότητα. Ο Ράδουλος για να αποφύγει την κατακραυγή του λαού αφού ήταν ιδιαίτερα συμπαθείς προσπάθησε να εξευμενίσει τον γέροντα και με κολακευτικά λόγια, υποσχέσεις και δώρα τον παρακάλεσε να συγχωρήσει τον γαμπρό του, του οποίου το συνοικέσιο στο μεταξύ είχε αναγνωρίσει η μεγάλη εκκλησία. Ο Νήφων αρνήθηκε και αποχώρησε για την Μακεδονία παίρνοντας μαζί του και δύο μαθητές του. Στην Μακεδονία πέρασε από όλες τις κωμοπόλεις και έκανε αποστολικό κήρυγμα. Φτάνοντας στο Άγιο Όρος παρουσιάστηκε αγνώριστος στους μοναχούς του Αγίου Διονυσίου, που αρχικά τον διόρισαν επιστάτη των ζώων της μονής μη ξέροντας για ποιον ακριβώς πρόκειται, μέχρι που τελικά τον αναγνώρισαν και του έδωσαν τις τιμές που του ανήκαν.

Μετά την αναχώρηση του Νήφωνα από την Βλαχία με προορισμό την Μακεδονία, ξέσπασε ξηρασία και λιμός στην Βλαχία. Ο Ράδουλος που αρρώστησε από λέπρα πίστεψε ότι αυτά συμβαίνουν επειδή φέρθηκε άπρεπα στον Νήφωνα και έστειλε ανθρώπους να τον βρουν.

Το κελλί του ΑΓΙΟΥ ΝΗΦΩΝΑ στην ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΝΗΦΩΝ – ΤΡΙΤΗ ΕΚΛΟΓΗ ΣΤΟΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΘΡΟΝΟ

Του προτάθηκε να αναλάβει για τρίτη φορά Πατριάρχης, το 1502, αλλά αρνήθηκε και αποσύρθηκε ξανά στην ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ του Αγίου Όρους –την αγαπημένη του μονή- όπου και απεβίωσε στις 3 Σεπτεμβρίου του 1508. Αμέσως μετά το θάνατό του τιμήθηκε ως άγιος σε πολλές περιοχές και η Ορθόδοξη Εκκλησία τον αναγνώρισε ως άγιο και τον κατέταξε στο Αγιολόγιό της μόλις εννέα έτη αργότερα, το 1517, ορίζοντας να τιμάται η μνήμη του στις 11 Αυγούστου. Το λείψανό του φυλάγεται σε λάρνακα στη Μονή Διονυσίου, στην οποία υπάρχει και παρεκκλήσιο στο όνομά του.

Μαθητές του υπήρξαν ο ιερομάρτυρας Ιάκωβος ο εκ Καστορίας που μαρτύρησε το 1520, ο όσιος Μακάριος που μαρτύρησε το 1527, και ο Ιωάσαφ  που μαρτύρησε το 1536. Συνετέλεσε με την ιεραποστολική του δράση στην αναδιοργάνωση της εκκλησίας της Ρουμανίας και της Αλβανίας.

Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ στο ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ που τιμά ως έναν από τους κτήτορές της τον ΑΓΙΟ ΝΗΦΩΝΑ.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.

               
Ἔργοις ἔλαμψας, τῆς εὐσέβειας, πᾶσαν ηὔγασας, τὴν Ἐκκλησίαν, τῆς ταπεινώσεως τρόποις ὑψούμενος, ἀσκητικῶς δοξασθεῖς γὰρ ἐν Ἄθωνι, Πατριαρχῶν καλλονὴ ἐχρημάτισας. Νήφων ἔνδοξε, θείων χαρίτων ἔμπλησον, τοὺς πίστει πίστει καὶ πόθω σὲ μεγαλώνοντας.

Κοντάκιον
Ἦχος πλ. δ΄. Τῇ Ὑπερμάχῳ.

Τῆς Ἐκκλησίας λύχνος ὤφθης παμφαέστατος, τῇ καθαρότητι σοφὲ τῆς πολιτείας σου, τὰς τοῦ Πνεύματος ἐλλάμψεις καταπλουτήσας. Ἀλλ’ ὡς σκεῦος ἀρετῶν καὶ ὑποτύπωσις, καθοδήγησον ἡμᾶς πρὸς βίον κρείττονα, τοὺς βοῶντάς σοι: Χαίροις Νήφων Πατὴρ ἡμῶν.

Κάθισμα
Ἦχος πλ. α΄. Τὸν συνάναρχον Λόγον.

Ἐγκρατείας τοῖς πόνοις καλλωπιζόμενος, ἀρχιερεὺς θεοφόρος καὶ λειτουργὸς ἱερός, Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ ὤφθης ἐν Πνεύματι, καὶ πρὸς ἀγάπην θεϊκῆν, καὶ τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ, παιδεύεις Νήφων παμμάκαρ, ταῖς πρακτικαῖς ὑποθήκαις, καὶ τῷ τοῦ βίου ὑποδείγματι.

Ὁ Οἶκος

Ἄγγελος ἐν τῷ κόσμῳ, Νήφων Ἀρχιεράρχα, ἐδείχθης οὐρανίῳ σου βίῳ· καὶ Ἀποστολικαῖς δωρεαῖς, τῆς Ἐκκλησίας φαιδρύνεις τὸ πλήρωμα· διό σου τὴν λαμπρότητα, θαυμάζοντες, ἀναβοῶμεν·
Χαῖρε, Χριστοῦ ὀ θεῖος θεράπων·
χαῖρε, φωτὸς ἀΰλου θεάμων.
Χαῖρε, Ἐκκλησίαςὁ λύχνος ὁ πάμφωτος·
χαῖρε, τῆς Δακίας φωστὴρ καὶ διδάσκαλος.
Χαῖρε ὕψος ταπεινώσεως δυσκατόρθωτον πολλοῖς·
χαῖρε βάθος θείας γνώσεως καὶ ἀγάπης θεϊκῆς.
Χαῖρε, τῶν ἐν Ἄθῳ μοναζόντων ἀλείπτης·
χαῖρε, τῆς εὐσεβείας ἱερὸς ὑποφήτης.
Χαῖρε, πυρσὸς δογμάτων τῆς πίστεως·
χαῖρε, λαμπρὸν ταμεῖον τῆς χάριτος.
Χαῖρε, ποιμὴν Βυζαντίου ὁ μέγας·
χαῖρε, Μονῆς τοῦ Προδρόμου τὸ γέρας.
Χαίροις, Νήφων Πατὴρ ἡμῶν.

ΕΟΡΤΕΣ ΓΙΑ ΤΑ 500 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΗΦΩΝΑ

Ο πατριάρχης Βαρθολομαίος στους εορτασμούς των 500 χρόνων από τον θάνατο του ΑΓΙΟΥ ΝΗΦΩΝΑ.

Για τα 500 χρόνια από το θάνατο του Αγίου Νύφωνα πραγματοποιήθηκαν παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου οι εορταστικές εκδηλώσεις στη Ιερά Μονή Διονυσίου του Αγίου Όρους στην οποία είναι και ο δεύτερος κτήτορος της μονής τον Αύγουστο του 2008.